Afgelopen zomer bezocht ik de tentoonstelling ‘Wij zijn natuur’ in museum Singer Laren. Het raakte me hoe de verbondenheid tussen mens en natuur op zoveel lagen tot uiting werd gebracht. Inspiratie waar ik graag gebruik van maak als ik een afscheidsdienst vormgeef.
Als je je leven lang van de natuur genoten hebt, mag dat zeker een rol spelen bij je uitvaart. Soms komt het terloops ter sprake als ik met de nabestaanden rond de tafel zit, bijvoorbeeld dat Pap graag wandelde en de namen van veel planten en bloemen kende. Soms is het een bewust uitgangspunt dat naar voren komt in de keuze voor natuurbegraafplaats of een duurzame kist of mand. Dan is het aan mij als ritueelbegeleider om daar dieper op door te vragen. Want een echt persoonlijke afscheidsdienst gaat verder dan alleen je levensverhaal - het weerspiegelt de sfeer van je leven. Jouw levenslessen, wat de natuur voor jou betekend heeft, vormen een houvast waarmee je naasten verder kunnen gaan. De natuur als inspiratiebron zet ik graag in om een afscheidsdienst troostrijk, verbindend en betekenisvol te maken.
Was de appelboom, de magnolia of de kastanje een belangrijke plek? Samen onder die boom zitten, in stilte of met een goed gesprek, de herfstkleuren bewonderen of de bloesem ruiken in de lente – zulke herinneringen kunnen prachtig terugkomen in het afscheid. Bijvoorbeeld door een takje van die specifieke boom op de kist te leggen, of door een ritueel waarbij iedereen een blad of bloem meebrengt. Zo wordt de band met de natuur niet alleen benoemd, maar ook voelbaar tijdens het afscheid. Mijn missie is om het persoonlijke verhaal te verbinden met passende symboliek, bijvoorbeeld over groei en vergankelijkheid, over je onzichtbaar verbonden weten met je wortels of over vruchten doorgeven aan de volgende generatie.
Zat de liefde voor de natuur vooral in de zee? Als de kust de favoriete plek was om uit te waaien, kan dat symbolisch door de dienst verweven worden. Met videobeelden van golven die over het strand rollen, of het geluid van de branding, breng je die beleving de aula in. Een mini-vuurtoren waarin een kaarsje brandt, een schelpenritueel of het schrijven van de naam van de overledene in het zand zorgen voor een zintuiglijke ervaring. Symboliek kan gaan over je gedragen voelen door de golven, je opgenomen weten in de onmetelijke oceaan of het meebewegen met de deining van de zee. Soms is het juist iets kleins zoals een schelp dat voor de diepere symbolische betekenis zorgt.
Wellicht wil je de afscheidsdienst helemaal niet binnen in een aula of zaal, maar in de buitenlucht. Met de wind in je haren, de zon op je gezicht, geluiden van vogels en de geur van gras en bladeren. Op een landgoed, een eigen weide of boomgaard. Natuurbegraafplaatsen hebben vaak een ceremonieplek in de buitenlucht, maar het afscheid hoeft natuurlijk niet op één plek plaats te vinden. Zo heb ik dit voorjaar een rituelenwandeling gemaakt met een familie. Op verschillende plekken langs het wandelpad naar het graf stonden we met aandacht stil bij alles wat hun allerliefste zoon en broer zo bijzonder maakte.
Het is steeds weer zorgvuldig zoeken voor mij. Welk thema en boodschap klinkt door in het leven van de overledene? Wat betekende hij of zij voor de naasten? Hoe kan ik dat op een treffende manier overbrengen in de afscheidsdienst? Verrassend genoeg brengt een sprekend beeld uit de natuur telkens een nieuw, uniek verhaal voort, dat betekenis en diepgang geeft aan het leven van die ene unieke mens. Dan blijkt uiteindelijk toch ook die ene universele boodschap: wij zijn natuur.
Iris van Noorden
Noorderzon ritueelbegeleiding
iris@noorderzon-ritueelbegeleiding.nl
www.noorderzon-ritueelbegeleiding.nl
06 20 16 18 65
Lid van het Register Ritueelbegeleider
Lijkt het je fijn om met mij tijdens een kennismakingsgesprek te praten jouw afscheid? Neem dan zeker contact met mij op.
Deze column verscheen op 30-10-2025 in de bijlage In Memoriam van De Limburger